Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 3ου Συνεδρίου Ασθενών με τίτλο «Ο καρκίνος του μαστού στην Ελλάδα σήμερα», το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 13 & 14 Μαρτίου 2026 στην Αθήνα, από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής».
Για δύο ημέρες, η κατάμεστη συνεδριακή αίθουσα φιλοξένησε εκπροσώπους της Πολιτείας, φορέων, επαγγελματίες υγείας, καθώς και γυναίκες με εμπειρία καρκίνου μαστού από όλη τη χώρα. Όλες και όλοι συμμετείχαν ως ισότιμοι συνομιλητές και συνομιλήτριες στον δημόσιο διάλογο για τη διαχείριση της νόσου στη χώρα μας, καταθέτοντας εμπειρίες και προτάσεις, παρουσιάζοντας τις νεότερες επιστημονικές εξελίξεις και αναδεικνύοντας όσα εξακολουθούν να χρειάζονται βελτίωση προς όφελος των ασθενών.
Με κεντρικό στόχο την ενίσχυση της φωνής των ασθενών, στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν – για ακόμη μία φορά – οι πραγματικές ανάγκες των γυναικών με εμπειρία καρκίνου μαστού. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καθολική και ισότιμη πρόσβαση σε σύγχρονες υπηρεσίες πρόληψης, διάγνωσης και φροντίδας, καθώς και στις πολιτικές υγείας που απαιτούνται για τη βελτίωση της καθημερινότητάς τους σε κάθε στάδιο της πορείας τους με τη νόσο. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν σημαντικά δεδομένα και πρακτικές πληροφορίες, υπογραμμίζοντας τη σημασία της έγκυρης ενημέρωσης και της ενδυνάμωσης των ασθενών.
Στο πλαίσιο του συνεδρίου, πραγματοποιήθηκε ειδικό workshop για άτομα που ζουν με μεταστατικό καρκίνο του μαστού στη χώρα μας. Γυναίκες από όλη την Ελλάδα συμμετείχαν σε έναν γόνιμο και ουσιαστικό διάλογο, αναδεικνύοντας τις ανάγκες, τα εμπόδια της καθημερινότητας και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους, με στόχο μια ζωή με ποιότητα και αξιοπρέπεια.
Χαιρετισμό στο συνέδριο απηύθυνε ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος δεσμεύθηκε να επιληφθεί της κατάργησης της φυσικής εξέτασης των γυναικών με καρκίνο μαστού κατά τη διαδικασία αξιολόγησης του ποσοστού αναπηρίας από τα ΚΕΠΑ. Πρόκειται για ένα πάγιο αίτημα και μακρόχρονη διεκδίκηση του Συλλόγου, με στόχο τον σεβασμό της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων των ασθενών.
Το Συνέδριο χαιρέτισαν επίσης:
- Η Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», κυρία Παρασκευή Μιχαλοπούλου,
- Η Πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» Ν. Αχαΐας, κυρία Αγγελική Στεφανάκη,
- Η Πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» Ν. Θεσσαλονίκης, κυρία Κούλα Δερεκενάρη,
- Ο Πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), κύριος Εμμανουήλ Σαλούστρος,
- Η Ιδρυτική Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Απεικόνισης Μαστού (ΕΕΑΜ), κύρια Αθηνά Βούρτση,
- Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Γυναικολογικής Εταιρείας Παθήσεων Μαστού (ΕΓΕΠΑΜ), κύριος Κωνσταντίνος Δημητρακάκης,
- Η Διευθύντρια της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), κυρία Μαρία Νομικού.
Σύνοψη Ενοτήτων
Η πρόληψη & έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού: Δεδομένα, ανάγκες, προτάσεις
Συντονισμός: Ιωάννα Φωτιάδη, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου
Ομιλητές/ριες: Χριστίνα-Μαρία Κράββαρη, Αναστάσιος Μπούτης, Ιωάννα Σαλαγιάννη, Ζηνοβία Πλυτά, Άννα Φωκιανού, Νίκος Ιωσήφ, Αθανάσιος Χαλαζωνίτης
Μέσα από την ενότητα αναδείχθηκε η σημαντική στροφή που γίνεται στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια από το «θεραπευτικό» προς το «προληπτικό» μοντέλο υγείας.
Κεντρικό παράδειγμα αποτελεί το εθνικό πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά», που από το 2022 στοχεύει στον οργανωμένο πληθυσμιακό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού.
Με διεύρυνση των ηλικιακών ορίων και αυτοματοποιημένη αποστολή παραπεμπτικών μέσω άυλης συνταγογράφησης, έχει ήδη προσφέρει πάνω από 1 εκατομμύριο μαστογραφίες.
Παράλληλα, επισημάνθηκαν:
- η ανάγκη ενσωμάτωσης του προγράμματος στον τακτικό προϋπολογισμό της χώρας ως σταθερό πρόγραμμα του ΕΣΥ
- οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ακόμα και σήμερα στην πρόσβαση οι γυναίκες από τη νησιωτική Ελλάδα και τις ορεινές περιοχές της χώρας
- η σημασία ύπαρξης κινητών μονάδων.
Η δημιουργία και η επίσημη εφαρμογή από το 2025 του Εθνικού Μητρώου Ογκολογικών Ασθενών, αποτελεί επίσης μια σημαντική εξέλιξη στη διαχείριση του καρκίνου στην Ελλάδα. Μετρώντας ήδη περισσότερες από 12,000 καταγραφές, μέσα από το μητρώο θα έχουμε πλέον στη διάθεσή μας επίσημα δεδομένα για τους/ις ασθενείς με νεοπλασματικές ασθένειες στη χώρα (αριθμό περιστατικών, μορφές καρκίνου, ηλικιακές ομάδες, συχνότητα εμφάνισης ανά φύλο, θεραπείες, εκβάσεις). Όπως υπογραμμίστηκε, απαιτούνται ακόμη σημαντικά βήματα για τη βελτιστοποίηση και την ευρεία υιοθέτησή του από όλους/ες τους/ις επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται με τη φροντίδα ογκολογικών ασθενών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και η ολοκλήρωση του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας (ΕΗΦΥ), που αποτελεί τον βασικό πυλώνα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της υγείας. Ο ΕΗΦΥ αποτελεί τη βάση για την πλοήγηση κάθε ασθενούς στο σύστημα υγείας, επιτρέποντας τη ροή πληροφοριών και την κλινική λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Τέλος, η τεχνητή νοημοσύνη (AI) παρουσιάστηκε ως «νέος σύμμαχος» στην έγκαιρη ανίχνευση και διάγνωση καθώς αφενός έχει τη δυνατότητα να ανιχνεύει κινδύνους οι οποίοι ήταν “αόρατοι” στις μεθόδους που είχαμε στη διάθεσή μας και αφετέρου να προβλέπει και να εκτιμά τον κίνδυνο μελλοντικής ανάπτυξης, μετατοπίζοντας το σύστημα από την πρόληψη προς την πρόβλεψη.
Κέντρα Μαστού
Συντονισμός: Χρήστος Μαρκόπουλος, Παρασκευή Μιχαλοπούλου
Ομιλητές/ριες: Παρασκευή Μιχαλοπούλου, Όλγα Μπαλαούρα, Σαράντος Ευσταθόπουλος, Ελπινίκη Ταβιανάτου, Χρήστος Φασιανός
Η δημιουργία και λειτουργία Κέντρων Μαστού Ολοκληρωμένης Φροντίδας (Breast Units) στη χώρα μας, αποτέλεσε μια από τις βασικές ενότητες τους φετινού συνεδρίου.
Η δημιουργία Κέντρων Μαστού αποτελεί μια σημαντική διοικητική μεταρρύθμιση και επένδυση για το δημόσιο σύστημα υγείας, με εξαιρετικά μεγάλο όφελος για τις ασθενείς και την ποιότητα ζωής τους.
Η υπογραφή της χρηματοδότησης για τη δημιουργία τους έγινε τον Ιούλιο 2025, ενώ το Φεβρουάριο του 2026 πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση με τα 6 δημόσια νοσοκομεία, τα οποία θα συμμετάσχουν (Άγιος Σάββας, Άγιοι Ανάργυροι, Μεταξά, Θεαγένειο, Αλεξάνδρα, Έλενα) και η συγκρότηση ομάδων έργου που θα δουλέψουν τα επόμενα 2 χρόνια για τη λήψη των απαραίτητων πιστοποιήσεων.
Το όραμα της πολιτείας, όπως παρουσιάστηκε, είναι η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού δικτύου αντιμετώπισης καρκίνου μαστού στελεχωμένο με διεπιστημονικές ομάδες, με τυποποιημένες διαδικασίες (με βάση τα πρότυπα της EUSOMA), με θεσμοθετημένη διασύνδεση μεταξύ των μονάδων του δικτύου, με αναβαθμισμένο εξοπλισμό και με διαρκή αξιολόγηση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Από την πλευρά τους, οι διοικητές των νοσοκομείων ανέδειξαν αφενός τα πρακτικά εμπόδια και τις προκλήσεις που υπάρχουν στον δρόμο προς τη δημιουργία Κέντρων Μαστού στα δημόσια νοσοκομεία (έλλειψη προσωπικού, νοοτροπία συστήματος, μεγάλες αναμονές) αλλά και την υποστήριξή τους στον σημαντικό δρόμο που έχουμε να διανύσουμε προς την πιστοποίηση.
Οι συνέργειες στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού
Συντονισμός: Νικόλαος Μιχαλόπουλος, Νατάσσα Σπαγαδώρου
Ομιλητές/ριες: Γεώργιος Καπετανάκης, Φωτεινή Κουλούρη, João Breda, Νικόλαος Αρκαδόπουλος, Μίλτος Αγιούμπ
Στο πλαίσιο της ενότητας, ο καρκίνος του μαστού παρουσιάστηκε ως ένα κοινωνικό ζήτημα, όπου για την αποτελεσματική αντιμετώπισή του απαιτούνται ισχυρές συνέργειες μεταξύ Πολιτείας, επαγγελματιών υγείας, πανεπιστημίων, φαρμακοποιών, συλλόγων ασθενών και ευρωπαϊκών φορέων.
Παρουσιάστηκε η ΕΛΛΟΚ ως Εθνικός Κόμβος για τον Καρκίνο (National Cancer Mission Hub), μέσα από τον οποίο προωθούνται η διασύνδεση και η συνεργασία με τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για τον καρκίνο, ο διαμοιρασμός γνώσης και δεδομένων, ενισχύετε η επιρροή της χώρας στις πολιτικές υγείας και ενδυναμώνετε ακόμα περισσότερο η φωνή των ασθενών.
Από την πλευρά της Πολιτείας τονίστηκε για ακόμα μια φορά η ανάγκη μετάβασης σε ένα προληπτικό σύστημα υγείας, με οργανωμένα προγράμματα screening, όπως το «Φώφη Γεννηματά», που έχει ήδη ωφελήσει εκατομμύρια γυναίκες.
Αντίστοιχα, από την πλευρά του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας επισημάνθηκε ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται πρόοδος στην Ελλάδα στη διαχείριση της νόσου. Ωστόσο, υπάρχει η ανάγκη για ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας, ύπαρξης ολοκληρωμένου μητρώου ασθενών και δημιουργίας προγραμμάτων πρόληψης βασισμένα σε τεκμηριωμένα στοιχεία και ανάγκη αντιμετώπισης παραγόντων κινδύνου όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η έλλειψη άσκησης.
Η ακαδημαϊκή κοινότητα παρουσίασε τον ρόλο της στην εκπαίδευση εξειδικευμένων επαγγελματιών. Το πρώτο μεταπτυχιακό πρόγραμμα για παθήσεις μαστού και το πρόγραμμα κλινικής εξειδίκευσης(fellowship) του ΕΚΠΑ, συμβάλλουν καθοριστικά στη στελέχωση του συστήματος με επαγγελματίες υψηλής κατάρτισης και ανθρωποκεντρικής προσέγγισης.
Τέλος, αναδείχθηκε ο ρόλος των φαρμακοποιών στην εξωνοσοκομειακή φροντίδα, ως οι πιο άμεσα προσβάσιμοι επαγγελματίες υγείας. Μέσα από τέσσερις βασικούς άξονες – πρόσβαση στη θεραπεία, ορθή χρήση φαρμάκων, υποστήριξη της ποιότητας ζωής και διασύνδεση με άλλους φορείς – οι φαρμακοποιοί αποτελούν κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα φροντίδας.
Καινοτομία-έρευνα με την/ον ασθενή στο επίκεντρο
Συντονισμός: Βασιλική Αγγουρίδη, Γεώργιος Μεταξάς
Ομιλητές/ριες: Μάρθα Νιφόρα, Ιωάννης Παπαπαναγιώτου, Ανδρέας Γραββάνης, Νικόλαος Κεντεποζίδης
Τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου και η Τεχνητή Νοημοσύνη συμβάλλουν σημαντικά στη βελτίωση της διάγνωσης και στη μείωση της διαγνωστικής μεταβλητότητας. Η ψηφιοποίηση ιστολογικών πλακιδίων, εφαρμογές όπως το CAMELYON και η υγρή βιοψία ενισχύουν την έγκαιρη ανίχνευση μεταστάσεων και υπολειπόμενης νόσου.
Στον χειρουργικό τομέα παρουσιάστηκαν οι εξελίξεις στη ρομποτική και την τηλερομποτική χειρουργική μαστού. Τα πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν μεγαλύτερη ασφάλεια, λιγότερες επιπλοκές και καλύτερη ποιότητα ζωής για τις ασθενείς. Ωστόσο, επισημάνθηκαν προκλήσεις όπως το κόστος και η ανάγκη εξειδικευμένης εκπαίδευσης.
Η αποκατάσταση μαστού αναδείχθηκε ως αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας. Νέα ενθέματα και τεχνικές βελτιώνουν τα αποτελέσματα, ενώ το ιστορικό ακτινοβολίας παραμένει σημαντικός περιοριστικός παράγοντας. Παρουσιάστηκαν εξατομικευμένες λύσεις, όπως η προσέγγιση δύο σταδίων (Angelina effect).
Τέλος, υπογραμμίστηκαν οι θεμελιώδεις αλλαγές στη συστηματική θεραπεία, ιδιαίτερα στον μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Η μοριακή ταξινόμηση, η ανοσοθεραπεία και οι στοχευμένες θεραπείες αυξάνουν την επιβίωση και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής. Τονίστηκε η ανάγκη διεπιστημονικής προσέγγισης, καθώς ο καρκίνος του μαστού μπορεί πλέον σε πολλές περιπτώσεις να αντιμετωπίζεται ως χρόνια νόσος.
Νέες Γυναίκες – Ιδιαίτερες Ανάγκες
Συντονισμός: Φωτεινή Γεωργίου, Κωνσταντίνος Δημητρακάκης
Ομιλητές/ριες: Κλεάνθη Γουρουντή, Όλγα Τριανταφυλλίδου, Ιωάννα Τσιαούση, Ελένη Φαλιάκου, Φλωρεντία Φωστήρα, Βασίλειος Μπαρμπούνης
Η ενότητα ανέδειξε τις ιδιαίτερες ανάγκες των νέων γυναικών σε όλες τις φάσεις της ζωής. Τονίστηκε ο προστατευτικός ρόλος του θηλασμού, ο οποίος μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου μαστού και ωοθηκών, ιδίως όταν γίνεται σε νεαρή ηλικία και για μεγαλύτερη διάρκεια. Παρά τις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις, ο θηλασμός παραμένει ισχυρά συστηνόμενος.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διατήρηση της γονιμότητας σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας με καρκίνο μαστού. Η κατάψυξη ωαρίων, εμβρύων ή ωοθηκικού ιστού αποτελεί σημαντική επιλογή και θα πρέπει να συζητείται πριν από την έναρξη της χημειοθεραπείας. Η έγκαιρη ενημέρωση και η μικρότερη ηλικία αυξάνουν τις πιθανότητες επιτυχίας.
Η εμμηνόπαυση παρουσιάστηκε ως μια μακρά περίοδος ζωής με πολυπαραγοντικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία. Οι γυναίκες ζητούν ενημέρωση και υποστήριξη, με συχνότερο σύμπτωμα τη διαταραχή της σεξουαλικής επιθυμίας. Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης μπορεί, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, να προσφέρει ουσιαστικά οφέλη.
Αναφορά έγινε στον καρκίνο μαστού κατά την εγκυμοσύνη, που συχνά διαγιγνώσκεται καθυστερημένα αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί με ασφάλεια. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η σημασία του γονιδιακού ελέγχου για την πρόληψη του κληρονομικού καρκίνου μαστού και τη λήψη εξατομικευμένων αποφάσεων.
Τέλος, έγινε μνεία στον ανδρικό καρκίνο μαστού, ο οποίος είναι σπάνιος, με ανάγκη για περισσότερα ερευνητικά δεδομένα.
Συνδεόμαστε: Οργανώσεις που προάγουν την υγεία των γυναικών
Συντονισμός: Παρασκευή Μιχαλοπούλου
Ομιλητές/ριες: Αθηνά Χριστοπούλου, Στέλλα Μάστορα, Ιωάννα Τσιαούση
Με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας, εκπρόσωποι των οργανώσεων Γυναίκες στην Ογκολογία, Europa Donna Cyprus και Women’s Health First παρουσίασαν το έργο τους, αναδεικνύοντας τον κοινό στόχο: την προαγωγή της υγείας των γυναικών μέσα από ενημέρωση, συνηγορία και ανάδειξη των έμφυλων ανισοτήτων στην πρόσβαση στην υγεία.
Οι πρωτοβουλίες αυτές έχουν συμβάλει στο να έρθει η επιστημονική γνώση πιο κοντά στις γυναίκες και να ενισχυθεί η φωνή των ασθενών, τοποθετώντας τη γυναίκα στο επίκεντρο της φροντίδας και των αποφάσεων για την υγεία της.
Ο Σύλλογος Άλμα Ζωής, απηύθυνε κάλεσμα για στενότερη συνεργασία και κοινές δράσεις μεταξύ όλων των οργανώσεων, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου που θα ενισχύσει την ενημέρωση, θα μειώσει τις ανισότητες και θα προσφέρει πραγματικό όφελος στις γυναίκες σε όλη τη χώρα.
Καταπολέμηση Ανισοτήτων
Συντονισμός: Κώστας Αθανασάκης, Γιάννης Παπαδόπουλος
Ομιλητές/ριες: Κώστας Αθανασάκης, Σταμάτιος Καρδάσης, Δέσποινα Μυλωνάκη, Άγγελος Χρονάς
Η ενότητα ανέδειξε ότι οι ανισότητες στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού παραμένουν έντονες και πολυδιάστατες – κοινωνικές, οικονομικές, γεωγραφικές και συστημικές.
Τα ερευνητικά δεδομένα από τη σύγκριση των μελετών «Το ταξίδι των ασθενών με καρκίνο μαστού στην Ελλάδα» (2014) & «Το ταξίδι των ασθενών με καρκίνο μαστού στην Ελλάδα: 10 χρόνια μετά» (2024) αναδεικνύουν πως, παρά τη βελτίωση στην έγκαιρη ανίχνευση, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην πρόσβαση, καθυστερήσεις στη διάγνωση και σημαντική οικονομική επιβάρυνση. Τονίστηκε η ανάγκη σύνδεσης των δεδομένων υγείας με κοινωνικοοικονομικούς δείκτες, η ύπαρξη μηχανισμών πλοήγησης στο σύστημα υγείας και διεπιστημονικής ομάδας για την αντιμετώπιση της ασθένειας.
Από γεωγραφική σκοπιά, αναδείχθηκε ο κρίσιμος ρόλος των δημόσιων νοσοκομείων της περιφέρειας, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και δυσπρόσιτες περιοχές, όπου η πρόσβαση σε διαγνωστικές εξετάσεις, έγκαιρα αποτελέσματα και εξειδικευμένες υπηρεσίες είναι μειωμένη, δημιουργώντας ψυχολογική και οικονομική επιβάρυνση. Η διασύνδεση, η τηλεϊατρική και η συνεργασία με συλλόγους ασθενών αποτελούν παράγοντες που μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις ανάγκες μετακινήσεις και να ενισχύσουν την έγκαιρη διάγνωση.
Τέλος, παρουσιάστηκαν παραδείγματα καλών πρακτικών, όπως οι δράσεις της Ομάδας Αιγαίου και τα δωρεάν προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου του Ελληνικού Ιδρύματος Ογκολογίας, οι οποίες αποδεικνύουν πως η συνεργασία φορέων μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη μείωση των ανισοτήτων.
Επικοινωνία γιατρών-ασθενών
Συντονισμός: Ζένια Σαριδάκη-Ζώρα, Μαργαρίτα Χρυσάνθου- Πιτερού
Ομιλητές/ριες: Ιωάννα Καραθάνου, Αικατερίνη Κωστούλα, Παύλος Λαμπρόπουλος, Αντιγόνη Μελετίου, Αθανασία Παπαδοπούλου, Γεώργιος Πισσάκας, Δημήτριος Τρυφωνόπουλος, Χαρά Χέλη
Μια ιδιαίτερα δυνατή ενότητα του φετινού συνεδρίου, στο πλαίσιο της οποίας, μέσα από βιωματικές μαρτυρίες και παρεμβάσεις γιατρών, παρουσιάστηκαν οι προκλήσεις, τα κενά αλλά και οι δυνατότητες βελτίωσης στην επικοινωνία μεταξύ γιατρών και ασθενών.
Οι γυναίκες με εμπειρία καρκίνου μαστού περιέγραψαν δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην πορεία τους με τη νόσο, όπως καθυστερημένη ενημέρωση, έλλειψη χρόνου από τους γιατρούς, απουσία ξεκάθαρου θεραπευτικού πλάνου, ψυχολογική επιβάρυνση, εμπόδια λόγω γεωγραφικής απόστασης και ανάγκη για συνεχή καθοδήγηση στις παρενέργειες των θεραπειών. Τόνισαν ότι η ενσυναίσθηση, η διαθεσιμότητα και η ανθρώπινη στάση του γιατρού μπορούν να αλλάξουν ριζικά την εμπειρία της ασθένειας.
Από την πλευρά των γιατρών υπογραμμίστηκε η σημασία της ισότιμης σχέσης, της λήψης ακριβούς ιστορικού, της σωστής καθοδήγησης, της ανάγκης για εκπαίδευση στις δεξιότητες επικοινωνίας και της λειτουργίας διεπιστημονικών ομάδων. Επιπλέον, για ακόμα μια φορά έγινε αναφορά στην ανάγκη δημιουργίας Κέντρων Μαστού Ολοκληρωμένης Φροντίδας, στη σημασία των ογκολογικών συμβουλίων καθώς και της ύπαρξης ξενώνων φιλοξενίας για ασθενείς που μετακινούνται από την περιφέρεια.
Η εξατομικευμένη επικοινωνία και η ολιστική φροντίδα – ιατρική, ψυχολογική, κοινωνική – δεν είναι πολυτέλεια αλλά θεραπευτικό εργαλείο, και παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πορεία της ασθενούς, τη συμμόρφωση στη θεραπεία, την ψυχική ανθεκτικότητα και τη συνολική εμπειρία των γυναικών με καρκίνο μαστού.
Ορατότητα γυναικών με μεταστατικό καρκίνο μαστού
Συντονισμός: Δημήτρης Παπαγεωργίου, Αγγελική Στεφανάκη
Ομιλητές/ριες: Μαρία Θεοχάρη, Έλλη-Σοφία Τριποδάκη, Στέφανη Χριστοδουλίδου, Αθηνά Κυθραιώτου
Η ενότητα ανέδειξε την ανάγκη να αποκτήσει ο μεταστατικός καρκίνος μαστού (ΜΚΜ) πραγματική ορατότητα, τόσο στο σύστημα υγείας όσο και στη δημόσια συζήτηση. Οι ομιλητές/ριες τόνισαν ότι η θεραπευτική πορεία των ασθενών απαιτεί εξατομίκευση, σαφή και κατανοητή ενημέρωση, ενσυναίσθηση και συνεχή υποστήριξη, καθώς οι γυναίκες με ΜΚΜ ζουν για πολλά χρόνια με σύνθετες θεραπείες και σημαντικές παρενέργειες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, την εργασία και τις σχέσεις τους.
Παρουσιάστηκε η ανάγκη για καλύτερη επικοινωνία γιατρού–ασθενούς, διεπιστημονική φροντίδα, πρώιμη αντιμετώπιση παρενεργειών και ενίσχυση της ανακουφιστικής φροντίδας. Επισημάνθηκαν τα κενά σε ενημέρωση, ψυχοκοινωνική στήριξη, πρόσβαση σε κλινικές μελέτες και γενετικούς ελέγχους, καθώς και οι οικονομικές και εργασιακές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς.
Τέλος, υπογραμμίστηκε ότι η ορατότητα σημαίνει αναγνώριση της καθημερινής πραγματικότητας των γυναικών με ΜΚΜ, συνηγορία, συλλογή δεδομένων, συμμετοχή σε έρευνες και πολιτικές υγείας, καθώς και ενίσχυση της εγγραμματοσύνης υγείας ώστε οι ασθενείς να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στις αποφάσεις για τη φροντίδα τους.
Ένα τηλέφωνο μακριά: τα οφέλη & οι προκλήσεις της στήριξης μέσω τηλεφώνου
Συντονισμός: Μαριλέλλα Αντωνοπούλου
Ομιλήτρια: Φρόσω Τζιντζηροπούλου
Η Τηλεφωνικής Γραμμής Στήριξης του Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» λειτουργεί αδιάλειπτα από το 2006 ως άμεσος, δωρεάν και ανώνυμος δίαυλος στήριξης. Μέσα από τη γραμμή γυναίκες από όλη την Ελλάδα, σε κάθε φάση της ασθένειας, έχουν πρόσβαση σε ψυχολόγους, κοινωνικές λειτουργούς και νομική συμβουλευτική.
Μέσα από την παρουσίαση, αναδείχθηκαν τα οφέλη της τηλεφωνικής στήριξης, που συνδυάζει συναισθηματική ενδυνάμωση και πρακτική πληροφόρηση. Οι καλούσες αναφέρουν μείωση άγχους και φόβου, αίσθημα σύνδεσης και καλύτερη ποιότητα ζωής, ενώ αντίστοιχα ωφελούνται και οι φροντιστές/ριες. Παράλληλα, τονίστηκαν οι προκλήσεις για τους/ις ειδικούς, όπως η συναισθηματική επιβάρυνση και η ανάγκη πρόληψης της κόπωσης από συμπόνοια.
Τα δεδομένα της γραμμής ανέδειξαν ότι οι περισσότερες κλήσεις αφορούν ενημέρωση, ψυχολογική υποστήριξη και πρακτικά ζητήματα δικαιωμάτων και παροχών. Ο μέσος όρος ηλικίας των ατόμων που καλούν είναι τα 51 έτη, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό επαναλαμβάνει τις κλήσεις, γεγονός που καταδεικνύει τη γραμμή ως σταθερό σημείο αναφοράς σε όλη τη διαδρομή της ασθένειας.
Τέλος, υπογραμμίστηκε ο καθοριστικός ρόλος της γραμμής σε περιόδους κρίσης, όπως η πανδημία COVID-19 και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της υγείας. Η ανθρώπινη επικοινωνία, η ακρόαση και η ενσυναίσθηση παραμένουν αναντικατάστατες, καθιστώντας τη γραμμή έναν σταθερό «φάρο» στήριξης, ενημέρωσης και ανακούφισης για τις γυναίκες και τις οικογένειές τους.
Ποιότητα ζωής – Survivorship
Συντονισμός: Κυριακούλα Δερεκενάρη, Ειρήνη Θρουβάλα
Ομιλητές/ριες: Σταυρούλα Ντρουφάκου, Περσεφόνη Παπαθεοδοσίου, Κωνσταντίνος Τούτουζας, Γιούλη Αργυρακοπούλου, Εύη Χατζηανδρέου
Η ενότητα ανέδειξε τη σημασία της ποιότητας ζωής μετά τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των καρδιοογκολογικών ιατρείων, καθώς πολλές σύγχρονες θεραπείες μπορεί να προκαλέσουν καρδιοτοξικότητα και απαιτούν στενή συνεργασία καρδιολόγων και ογκολόγων.
Παρουσιάστηκε η επίδραση του καλού ύπνου, της τακτικής άσκησης και της αντιμετώπισης της παχυσαρκίας στη σωματική και ψυχική ευεξία των ασθενών, καθώς και η συμβολή τους στη μείωση παρενεργειών και υποτροπών.
Στο πλαίσιο της υγιούς γήρανσης, τονίστηκε ότι η συνολική ευεξία δεν επιτυγχάνεται μόνο μέσω ιατρικής φροντίδας αλλά στηρίζεται και σε έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής, με μεσογειακή διατροφή, σωματική δραστηριότητα και κοινωνική σύνδεση να αποτελούν βασικούς προστατευτικούς παράγοντες.
Ψυχο-ογκολογία
Συντονισμός: Πένη Λιακοπούλου, Διονυσία Λίβα
Ομιλητές/ριες: Χριστιάνα Μήτση, Δημήτριος Βαρτζόπουλος, Στέλιος Κυμπουρόπουλος, Κωνσταντίνος Δημητρέλης, Νατάσα Παπαδοπούλου
Η ψυχο-ογκολογία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ογκολογικής φροντίδας. Ο καρκίνος δεν επηρεάζει μόνο το σώμα αλλά και την ψυχική υγεία, την αυτοεικόνα και την ποιότητα ζωής, με σημαντικό ποσοστό ασθενών να εμφανίζει ψυχική συμπτωματολογία. Η ψυχική φροντίδα οφείλει να ενσωματώνεται ισότιμα με τη σωματική θεραπεία.
Τονίστηκε η ύπαρξη διεθνούς πλαισίου και καλών πρακτικών για την ψυχο-ογκολογία, με έμφαση στη συστηματική αξιολόγηση της ψυχολογικής επιβάρυνσης. Απαραίτητα στοιχεία αποτελούν η διεπιστημονική συνεργασία, η εκπαίδευση του προσωπικού και η ένταξη τεκμηριωμένων παρεμβάσεων στα εθνικά συστήματα υγείας. Η ψυχο-ογκολογία αφορά όλο το φάσμα της εμπειρίας του καρκίνου και όχι μόνο τη βιολογική διάσταση.
Παρουσιάστηκε η πρακτική εφαρμογή της ψυχο-ογκολογίας, με τη δημιουργία εξειδικευμένης μονάδας στον «Άγιο Σάββα». Η ψυχιατρική και ψυχολογική υποστήριξη είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα σε φάσεις μετάβασης, επιπλοκών και λήψης αποφάσεων. Εκτιμάται ότι 30–40% των ογκολογικών ασθενών θα εμφανίσουν ψυχικά συμπτώματα που επηρεάζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της νόσου. Ο ρόλος των συλλόγων ασθενών και των εθελοντικών δικτύων μέσα στα νοσοκομεία συμβάλλει ουσιαστικά στη στήριξη, την ενδυνάμωση και την αλληλοϋποστήριξη των ασθενών. Η ίαση ορίστηκε όχι μόνο ως βιολογικό αποτέλεσμα, αλλά ως η δυνατότητα του ανθρώπου να ανακτά τη ζωή, την αξιοπρέπεια και την αυτοπεποίθησή του.
Workshop για γυναίκες με μεταστατικό καρκίνο μαστού
Συντονισμός: Χριστιάνα Μήτση, Φρόσω Τζιντζηροπούλου
Το workshop για τον μεταστατικό καρκίνο του μαστού αποτέλεσε έναν χώρο ανοιχτής ανταλλαγής εμπειριών, προβληματισμών και προτάσεων. Η συζήτηση ανέδειξε τις ουσιαστικές ανάγκες και τα καθημερινά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες που ζουν καθημερινά με τη νόσο, τον διαρκή φόβο και την αβεβαιότητα, αλλά και με τη βαθιά επιθυμία να παραμένουν ενεργές, παρούσες και δημιουργικές στη ζωή τους.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδρομή φαίνεται να διαδραματίζει η ύπαρξη ενός σταθερού κοινωνικού και υποστηρικτικού δικτύου. Η πρακτική βοήθεια, η συναισθηματική στήριξη και, κυρίως, η αίσθηση ότι «δεν είμαι μόνη» λειτουργούν ως σημαντικά στηρίγματα στην καθημερινή διαχείριση της ασθένειας και των συνεπειών της.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της εργασίας και της επαγγελματικής συνέχειας. Αναδείχθηκε η ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο και προσαρμοστικό σύστημα εργασιακής επανένταξης, που θα επιτρέπει στις γυναίκες με μεταστατικό καρκίνο του μαστού να συνεχίζουν την επαγγελματική τους ζωή – εφόσον το επιθυμούν – χωρίς αποκλεισμούς, πιέσεις ή στερεότυπα.
Τέλος, κοινή συνισταμένη όλων των παρεμβάσεων υπήρξε η σημασία της ποιότητας ζωής. Η φροντίδα, η υποστήριξη και οι παρεμβάσεις οφείλουν να έχουν στο επίκεντρό τους όχι μόνο την επιβίωση, αλλά τη δυνατότητα των γυναικών να ζουν με αξιοπρέπεια, νόημα και όσο το δυνατόν καλύτερη καθημερινότητα σε κάθε στάδιο της νόσου.
………………………………………………………………………………………………………………………………
Το 3ο Συνέδριο Ασθενών «Ο καρκίνος του μαστού στην Ελλάδα σήμερα» διοργανώθηκε από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής», υπό την Αιγίδα της Ελληνικής Γυναικολογικής Εταιρείας Παθήσεων Μαστού (ΕΓΕΠΑΜ), της Ελληνικής Εταιρείας Απεικόνισης Μαστού (ΕΕΑΜ), της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού (ΕΧΕΜ) και της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ).
Με την ευγενική Υποστήριξη:
Επίσημος Χορηγός: UTC Διεθνείς Μεταφορές A.E.
Χορηγοί: Brains ICS, INTEGRIS Pharma
Υποστηρικτές: AstraZeneca, MSD, Pfizer Hellas SA
Ευχαριστούμε τον Γιώργο Μοράρη και την εταιρεία Print offset για την παραγωγή όλων των έντυπων υλικών του Συνεδρίου.
