Οι μύες του ανθρώπινου σώματος δεν είναι προφανώς όλοι ίδιοι. Μία βασική κατηγοριοποίηση που έχει πολύ μεγάλη σημασία για το πώς να τους αντιμετωπίζουμε είναι αυτή που τους χωρίζει σε “τονικούς” και “φασικούς“.
Ποιοι είναι οι τονικοί;
Ως τονικοί αναφέρονται οι μύες που έχουν σχέση με τη στάση του σώματος και έχουν τονική λειτουργία. Είναι αυτοί, δηλαδή, που φροντίζουν να διατηρούν τη στάση του σώματος καθόλη τη διάρκεια της ημέρας, γι’ αυτό λέγονται και “μύες στάσης”.
Οι τονικοί μύες βρίσκονται συνεχώς σε τάση ακόμα σε κατάσταση ηρεμίας (σε μυικό τόνο γι’ αυτό και τονικοί), ενώ ενεργοποιούνται σε χαμηλή σχετικά ένταση, αλλά για μεγάλη διάρκεια μες στη μέρα. Τέτοιοι μύες είναι αυτοί των εγκάρσιων κοιλιακών, των μυών της ράχης, του αυχένα κ.ά.
Αυτού του είδους οι μύες είναι αρκετά ανθεκτικοί στην κόπωση, ενώ συσπώνται ακούσια και έχουν περισσότερες μυικές ίνες τύπου Ι, δηλαδή, αυτές που συχνά αναφέρονται ως “μυικές ίνες βραδείας σύσπασης”.
Αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι ότι οι τονικοί μύες όταν ακολουθούμε ένα καθιστικό τρόπο ζωής, ή γενικά περνάμε αρκετή ώρα σε κακή στάση σώματος, τείνουν να βραχύνονται (σφίγγουν).
Ποιοι είναι οι “φασικοί”
Το αντίθετο από τους τονικούς είναι οι φασικοί μύες, οι μύες, δηλαδή, που έχουν “φασική” λειτουργία. Οι συγκεκριμένοι χρησιμοποιούνται για να πραγματοποιήσουν κινήσεις σε διάφορες εντάσεις. Μάλιστα, μιας και έχουν περισσότερες ίνες τύπου ΙΙ (ταχείας συστολής), αναλογικά με τους τονικούς, είναι πιο εκρηκτικοί αν και καταπονούνται πιο εύκολα συνεπώς δεν μπορούν να δρουν για πολλή ώρα.
Μία ακόμα διαφορά που έχουν με τους τονικούς, είναι πως όταν αδρανούν – όταν δηλαδή δεν γυμναζόμαστε αρκετά – τείνουν να χαλαρώνουν.
Μερικοί από τους πιο χαρακτηριστικούς φασικούς μύες είναι οι τετρακέφαλοι, οι δικέφαλοι (μηριαίοι και βραχιόνιοι) κ.ά.
Πώς τους αντιμετωπίζουμε
Τα χαρακτηριστικά τους αυτά μας κατευθύνουν να τους διαχειριζόμαστε διαφορετικά, ιδιαίτερα αν πρόκειται για περιόδους όπου δεν ασκούμαστε αρκετά ή και όταν προπονούμαστε πολύ έντονα.
Έτσι, επειδή οι τονικοί μύες τείνουν να βραχύνονται θα πρέπει να εστιάζουμε στη χαλάρωσή τους με στατικές διατάσεις, ήπια κινητοποίηση, αλλά και άλλες μεθόδους όπως μάλλαξη ή μυοπεριτονιακή χαλάρωση (foam roller). Tαυτόχρονα, θα πρέπει να αποφεύγουμε την έντονη άσκηση και επιβάρυνση όταν είναι ήδη αρκετά σφιχτοί λόγω κακής στάσης ή/και έλλειψη άσκησης. Τέλος, είναι σημαντικό να διορθώνουμε τη στάση του σώματος, ιδιαίτερα στην καθιστή θέση.
Από την άλλη, οι φασικοί μύες θέλουν συστηματική ενδυνάμωση για να διατηρούν το μέγεθος και τη δύναμή τους. Οι διατάσεις χρειάζονται και για τους φασικούς μύες, ωστόσο, από μόνες τους, χωρίς ενδυνάμωση ή άλλη άσκηση, δεν θα επιφέρουν κάποια αλλαγή.
Γενικά, θα πρέπει να διατηρούμε μία μυική ισορροπία διατηρώντας τους μεν τονικούς ελαστικούς και τους δε φασικούς δυνατούς!
Κλασική περίπτωση ανισορροπίας είναι όταν οι τονικοί μύες του κορμού (εγκάρσιοι κοιλιακοι, ραχιαίοι) είναι αρκετά σφιχτοί και οι φασικοί αρκετά αδύναμοι με αποτέλεσμα να έχουμε κακή στάση σώματος που οδηγεί σε πόνους στη μέση.
Για τους δρομείς έχει μεγάλη αξία να γνωρίζουν ότι οι υποκνημίδιοι είναι τονικοί μύες, ενώ οι γαστροκνήμιοι (γάμπα) φασικοί συνεπώς θέλουν διαφορετική αντιμετώπιση!
Σε ενδιαφέρουν κι άλλα θέματα για το σώμα, την απόδοση και την υγεία; Δες εδώ!
